Qua quá trình triển khai thực hiện phong trào xây dựng nông thôn mới, nhìn chung bộ mặt nông thôn ở nhiều nơi được đổi mới, văn minh hơn. Kết cấu hạ tầng thiết yếu được nâng cấp, thu nhập và điều kiện sống của nhân dân từng bước được cải thiện và nâng cao hơn.
Mô hình nào để nâng cao giá trị sản xuất?
Để xây dựng nền nông nghiệp phát triển toàn diện theo hướng hiện đại, bền vững, sản xuất hàng hóa lớn, có năng suất, chất lượng, hiệu quả và khả năng cạnh tranh cao thì không thể cứ duy trì kinh tế hộ nhỏ lẻ, phân tán và lạc hậu như hiện nay.
 |
| Để người dân yên tâm đầu tư mua sắm trang thiết bị, tiến tới cơ giới hóa, hiện đại hóa trong sản xuất nông nghiệp thì nông dân rất cần diện tích lớn, thời gian được giao đất hợp lý |
Cần khẳng định, kinh tế nông hộ tự chủ tuy đã có vai trò quan trọng trong quá trình đổi mới, đóng góp to lớn vào sự phát triển vượt bậc của nông nghiệp nước ta, nhưng đến nay nó đã phát huy hết tiềm năng và đang bộc lộ những nhược điểm của sản xuất nhỏ, manh mún đòi hỏi phải hiệp tác lao động dưới nhiều hình thức từ thấp đến cao. Chẳng hạn, liên kết với các doanh nghiệp chế biến nông sản và tiêu thụ nông sản (liên kết hai nhà, ba nhà, bốn nhà, năm nhà…); xây dựng các hợp tác xã, các nông trường; hình thành các trang trại lớn … Trong khi chưa thể tập trung ruộng đất để hình thành các hợp tác xã, các trang trại hay nông trường thì cần có các biện pháp cụ thể để hướng dẫn các nông hộ liên kết với các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu nông sản hay hệ thống các siêu thị để hình thành các vùng chuyên canh rau, quả; lúa,… quy mô lớn, ứng dụng công nghệ mới, có thương hiệu riêng, đảm bảo an toàn thực phẩm, có sức cạnh tranh cao trên thị trường trong và ngoài nước. Chủ trương này đã được đề ra từ khá lâu, nhưng chưa được thực hiện rộng rãi.
Đồng thời, việc xây dựng các hợp tác xã cần chú trọng chất lượng, không nên chạy theo số lượng. Xây dựng hợp tác xã nào cần làm cho tốt hợp tác xã đó. Cần nêu cao tính hơn hẳn của hợp tác xã bằng những kết quả thiết thực là làm cho thu nhập của xã viên được tăng thêm nhiều hơn hẳn khi còn ở ngoài. Sở dĩ có hợp tác xã lại thu nhập không bằng nông dân riêng lẻ, có những hợp tác xã cấp cao thu hoạch kém thua hợp tác xã cấp thấp là vì cán bộ lãnh đạo chỉ biết phát triển con số mà chưa thực sự lo củng cố, làm cho hợp tác xã thật vững mạnh, vì nóng vội không đi từ thấp đến cao để rút kinh nghiệm mà lại chỉ muốn tổ chức ngay hợp tác xã cấp cao.
Khi chuyển sang kinh tế thị trường, việc chuyển đổi mô hình hợp tác xã đã đạt kết quả rất thấp, một số lớn hợp tác xã bị giải thể, những hợp tác xã còn lại hầu hết mang tính chất “hữu danh vô thực”. Bởi vậy phải nghiên cứu kinh nghiệm xây dựng và phát triển hợp tác xã ở các nước để vận dụng vào hoàn cảnh cụ thể ở nước ta là điều cần thiết, không nên để mặc các nông hộ tự bơi trong kinh tế thị trường. Rõ ràng, việc tổ chức nông dân vào hợp tác xã để đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là để chế biến các sản phẩm nông nghiệp, để cải tạo ruộng đất của nông dân, để giúp đỡ thủ công nghiệp phát triển.., cần được sự giúp đỡ rộng rãi hơn của Nhà nước, cả về mặt tài chính cũng như về mặt tổ chức.
Sự hình thành các trang trại là một xu hướng tiến bộ cần được khuyến khích. Nhưng, chỉ ở những vùng đất rộng người thưa mới có điều kiện để phát triển trang trại, còn những vùng đất hẹp người đông thì gặp nhiều trở ngại do rất khó tập trung ruộng đất quy mô lớn. Bởi vậy, cùng với việc rút bớt lao động khỏi nông nghiệp cần có chính sách khuyến khích những người chuyển sang các ngành phi nông nghiệp chuyển nhượng quyền sử dụng ruộng đất cho những người giỏi làm nông nghiệp. Cần ra sức hướng tới hình thành những trang trại sản xuất hàng hóa lớn chứ không chỉ dừng lại ở các gia trại nhỏ. Ở nhiều nơi đã hình thành nhiều trang trại, nhưng nhìn chung quy mô bình quân một trang trại chỉ sử dụng 3,2 người lao động; về diện tích, theo số liệu của Tổng cục Thống kê, bình quân một trang trại sử dụng 7,9 ha, trong đó khu vực đồng bằng sông Hồng bình quân diện tích của một trang trại chỉ là 3,6ha. Điều này cho thấy quy mô diện tích của trang trại phần lớn còn rất nhỏ. Về vốn, bình quân một trang trại là 400 triệu đồng… Như vậy, dường như đây mới chỉ là những gia trại sản xuất nhỏ, phân tán, chưa phải là những trang trại sản xuất hàng hóa lớn, thuê nhiều nhân công.
Có thể thấy, trọng tâm của việc xây dựng nông thôn mới ở nước ta hiện nay phải là chuyển nền nông nghiệp từ sản xuất nhỏ, phân tán lên sản xuất hàng hóa lớn, hiện đại, bền vững. Nhiệm vụ trọng tâm này sẽ ảnh hưởng đến đời sống vật chất, tinh thần của người dân nông thôn và các mặt hoạt động khác, như xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, quy hoạch khu dân cư… Trước mắt, những hình thức tổ chức sản xuất để thực hiện nhiệm vụ trọng tâm đó là các hình thức liên kết giữa các nông hộ với các doanh nghiệp lớn chế biến và tiêu thụ nông sản; xây dựng và phát triển các hợp tác xã, các nông trường và các trang trại sản xuất hàng hóa lớn theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của nhà nước. Nói gọn lại là chương trình xây dựng nông thôn mới cần phải gắn với xu hướng vận động của nông nghiệp hiện đại và xu hướng biển đổi của giai cấp nông dân, chủ thể của chương trình này.
Blogger Comment
Facebook Comment